“Imię róży” Umberto Eco – interpretacja utworu
“Pisarz nie powinien objaśniać swego dzieła, po cóż bowiem pisałby powieść, która jest wszak maszyną do wytwarzania interpretacji” – tak wypowiedział się po napisaniu “Imienia róży” Umberto Eco, wybitny mediewista i semiotysta. Rzeczywiście, w tym wypadku powiedzenie to sprawdza się w stu procentach, gdyż książka ta jest tak bardzo złożona, że nie sposób jest stworzyć pełnej jej interpretacji. Interpretacji, która wyczerpywała by wszystkie wątki i zagadnienia.
“Imię róży” można porównać do wielkiej układanki, w której elementy współgrają ze sobą i idealnie do siebie pasują, a jednocześnie każdy z nich zawiera w sobie jakąś treść, bez której nie może istnieć całość Tymi elementami są bohaterowie, związane z nimi zdarzenia, miejsca akcji oraz wielka liczba symboli, wykorzystana przez pisarza. I to przede wszystkim te znaki zmuszają do myślenia, do wyszukiwania ich znaczeń, których mają wiele. Jednakże, sama róża, występująca w tytule książki Eco, jak mówi on sam, “… jest figurą symboliczną tak brzemienną w znaczeniu, że nie ma już prawie żadnego”. Dlaczego więc taki, a nie inny tytuł? Autor powieści z niewinnym uśmiechem na ustach przyznaje się, że “tytuł ma stworzyć zamęt w głowie, nie zaś uszeregować idee”. A jest co szeregować.
DWA GŁÓWNE WĄTKI
Jak już wcześniej wspominałam, książka jest wielopłaszczyznowa. Na pierwszy rzut oka mamy dwa wątki: wątek kryminalny i wątek religijno-polityczny. Obydwa towarzyszą nam przez wszystkie strony utworu i przeplatają się z wątkami mniej rozbudowanymi, lecz błędem byłoby nadawać im mniejsze znaczenie. Owe wątki, na pozór będące tylko urozmaiceniem i krótkim “przerywnikiem” w akcji głównej, najważniejszej, są w rzeczywistości niezwykle istotne i mają ogromny związek z wydarzeniami, o których jest mowa. Stanowią analogie, wyjaśnienia, a nawet kontrasty do wcześniej przedstawionych postaw ludzkich i ich zachowań.
Akcja powieści przypada na koniec listopada 1327 roku, czyli na okres średniowiecza. Jak na średniowiecze przystało, miejscem akcji jest opactwo benedyktyńskie, znajdujące się w północnych Włoszech. Stworzył tu Umberto Eco powiązanie z Kościołem, wyraźnie dominującym w tamtych czasach.
Do owego opactwa “(…) przybywa angielski franciszkanin, Wilhelm z Baskerville, wraz ze swym sekretarzem i uczniem, nowicjuszem benedyktyńskim, Adsem z Melk.” Franciszkanin ma do spełnienia podwójną misję. Jako genialny detektyw na prośbę opata Abbona ma rozwikłać zagadkę początkowo jednego, a później mnożących się tajemniczych morderstw, mających miejsce w opactwie. Jest także wysłannikiem cesarza na dysputę, mającą odbyć się niebawem w tych murach. Na spotkanie przybędą wysłannicy dwóch zwaśnionych stron: świeckiej – cesarza i religijnej – papieża. Będą próbować przekonać się na wzajem do swoich poglądów na temat sporny. A jest on bardzo kontrowersyjny: dotyczy ubóstwa Jezusa Chrystusa. Do pełnego zrozumienia tego sporu niezbędne jest zapoznanie się z pewnymi wydarzeniami z tamtego okresu (konflikt Ludwika Bawarskiego i Fryderyka Austriackiego, rządy Jana XXII itd.). Przywołuje je Eco w początkowej części swej powieści, tym samym związując wątek polityczno-religijny, tj. Wątek owej burzliwej dysputy.
Tagi: Imię róży, Literatura współczesna, opracowanie, Umberto Eco
Dodaj komentarz