“Imię róży” Umberto Eco – interpretacja utworu
Owo śledztwo było niezwykle pasjonujące i pełne znaków zapytania. Pojawiał się nowy trop, a nagle okazywało się (ku zdumieniu bohaterów i czytelnika), że jest fałszywy. Klucz do rozwiązania całej zagadki tkwił w labiryncie, na kształt którego była zbudowana biblioteka. Labirynt jest więc symbolem całej zagadki, którą próbowali rozwiązać różni mnisi z zakonu. Nie dowiedzieli się niczego bądź dowiedzieli się tego, czego chcieli, lecz zostali zabici. Dojść do ukrytej prawdy mógł tylko człowiek niezwykle inteligentny i niestrudzony. Był nim Wilhelm. Przeszedł przez labirynt wraz z Adsem i doszedł do jego sedna, tzw. FINIS AFRICAE. Tam, wśród wielu innych ksiąg, znajdowała się ta jedyna – symbol zakazanej wiedzy, przyczyna wszelkich zbrodni – księga FILOZOFA.
Przejść przez tą gmatwaninę sal i korytarzyków, dotrzeć do sedna, znaczyło, oczywiście, rozwiązać zagadkę, ale i ponieść klęskę. Biblioteka spłonęła wraz ze wszystkimi księgami, spłonęło też opactwo. Za tak wielką cenę odkryto prawdę.
Labirynt kojarzy się tu z mitologicznym labiryntem. W obu przypadkach jest przestrzenią wrogą, nieogarniętą przez rozum ludzki, pełną zakamarków i pułapek, zwodniczych korytarzyków i, co najważniejsze, w środku labiryntu na śmiałka czeka potwór. W mitologii jest to Minotaur, zaś w “Imieniu róży” tym monstrum jest ślepiec Jorge. Doświadczony Anglik (można go porównać do Tezeusza) pokonuje potwora, lecz nie udaje mu się uratować ksiąg. Dla niego to częściowe zwycięstwo jest jak całkowita porażka. Jak mówi Adso: “Od tragicznej nocy, kiedy to Wilhelm ujawnił mi swoje rozczarowanie w obliczu ruiny opactwa, nie mówiliśmy już o tej sprawie, jakby kierując się niemą umową.”
Chciałabym jeszcze wrócić do Minotaura. Jorge jest uosobieniem sił ciemności, pesymistycznego nastawienia do świata, fanatyzmu religijnego, zacofania. Prezentuje sobą typ ascety. Chce utrzymać za wszelką cenę stary ład. Nie chce by młodzi wprowadzali jakieś nowości. Wszystko zostało już objawione. Nie można nic więcej dodać, należy jedynie pilnować zdobytej przez pokolenia wiedzy i umiejętnie ją wykorzystywać. Starca cechuje, w przeciwieństwie do Wilhelma, odraza do śmiechu. Twierdzi uparcie: “Śmiech to słabość, zepsucie, jałowość naszego ciała. Jest rozrywką (…), która uwalnia od ciężaru humorów i pociąga ku innym pragnieniom i innym ambicjom …”. Jest przezorny, podejrzliwy,
przenikliwy, oschły i sprytny. Wierzy w rychłe nadejście Antychrysta.
Tagi: Imię róży, Literatura współczesna, opracowanie, Umberto Eco
Dodaj komentarz