Czy kultura polska jest kulturą europejską?
Kultura jako całokształt materialnego i duchowego dorobku ludzkości, narodu bądź epoki zaznaczyła swą obecność także na ziemiach polskich, choć powstała ona nie tylko na swojej podstawowej, własnej i samodzielnie tworzącej się bazie, ale także na hellenistyczno-łacińsko-chrześcijańskiej. Czynnikiem niewątpliwie kształtującym było położenie naszego państwa w środkowej Europie co miało decydować o pewnym pośrednictwie między wschodem a zachodem Europy.
Dokładnie Polska znajduje się między 54 50?N (Przylądek Rozewie) a 49 00?N (szczyt Opołomek w Bieszczadach) i 14 07?E (Odra k. Cedyni) a 24 08?E (Bug koło Strzyżowa).
Ok. 1300 r. p.n.e. ukształtowała się na naszych ziemiach kultura łużycka, której plemiona dość powszechnie uważane są za bezpośrednich przodków Słowian. W VII-IV wieku p.n.e. wielkie osiedla obronne (Biskupin). W IV-III wieku p.n.e. rozpoczęły się silne wpływy Celtów osiadłych na południu ziem polskich. W II-III wieku n.e. istniały silne kontakty z rzymskimi prowincjami naddunajskimi (szlak bursztynowy). W V-VI wieku wędrówki dużej części ludności słowiańskiej spowodowały jej znaczny odpływ z ziem polskich. Od wieku VII nastąpiła stabilizacja i rozwój gospodarczy m.in. rozwinęło się rzemiosło, handel dalekosiężny.
Ok. 960 roku władzę objął Mieszko I (dynastia Piastów), który w 966 r. przyjął chrzest, co było znacznym postępem w dziejach kultury polskiej. Zjednoczył on także większość ziem etnicznie polskich.
Do znacznej potęgi i międzynarodowego znaczenia podniósł Polskę Bolesław Chrobry. Za jego panowania powstało arcybiskupstwo w Gnieźnie. Również za jego panowania, choć można by już uznać czasy Mieszka I i chrzest w 966 r., zaczęła się tworzyć konfrontacja jak i antagonizm kultury rodzimej z kulturą obcą.
Wpływ na naszą kulturę miały niszczące najazdy mongolskie, pruskie, litewskie i jaćwieskie oraz osadzenie na Ziemi Chełmińskiej Krzyżaków. Rozwój kulturalny znalazł wyraz m.in. w założeniu uniwersytetu w Krakowie, w 1364 roku. Za panowania Zygmunta Augusta rozwinęła się natomiast reformacja, sztuka Odrodzenia, literatura i nauka. Duży wpływ miały także rozbiory Polski w 1772, 1793 i 1795 r., które w znacznym stopniu ograniczały rozwój naszej rodzimej, opartej na tradycji, oryginalnej kultury. Wówczas wielki wpływ na odrodzenie społeczeństwa miała literatura Oświecenia (m.in. publicystyka polityczna – H. Kołłątaj, S. Staszic i inni). Bardzo dużo rodzima kultura polska utraciła przez I i II wojnę światową, gdzie hitlerowcy i Rosjanie prowadzili politykę eksterminacyjną (zbrodnie hitlerowskie i stalinowskie 1939-1945), wymierzoną początkowo przeciw inteligencji, działaczom społecznym, artystom, potem rozciągniętą na całe społeczeństwo.
Literatura natomiast jest również nieodzowną cząstką kultury każdego narodu. Początki piśmiennictwa w Polsce sięgają X w. i wiążą się z kształtowaniem państwa po przyjęciu chrześcijaństwa w obrządku rzymskokatolickim. Rozwijało się ono pod wpływem doraźnych potrzeb rel-kościelnych i polit., co zdecydowało o jego dwujęzyczności (łacina i polski). Początkowo górowało piśmiennictwo w języku łac. (pisarze tzw. przełomu renesansowego – historyk Jan Długosz, pisarz polit. J Ostroróg). Od połowy XVI w. do pocz. nastąpił rozwój polskiego języka literackiego. Do najwybitniejszych pisarzy owego okresu należeli M. Rej, M. Sęp Szarzyński, P. Skarga; sławę największego polskiego poety renesansu zdobył J. Kochanowski. Warto tu zaznaczyć, że kształcił się on w Królewcu i we Włoszech.
Jesteś tu: Prace przekrojoweTagi: kultura, Przekrojowe, ue, unia europejska
Dodaj komentarz